به پایگاه اینترنتی موسسه حقوقی بین المللی حامیان عدالت جعفرزاده خوش آمدید - این موسسه آماده همکاری با کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی در زمینه های امور حقوقی و کیفری اعم از داخلی و بین المللی می باشد - Welcome to the website of the Jafarzadeh Law Firm _ International & Domestic LAW
موسسه حقوقی جعفرزاده

الزامات حقوقی بیانیه لوزان

بالاخره انتظارها به پایان رسید و قدرت‌های جهانی در برابر حقوق مسلم ایرانیان سر تعظیم فرود آوردند. بیانیه لوزان خط بطلانی شد بر تمام روزهای سختی که بر اثر تحریم ها بر ما تحمیل شده بود و ایرانیان با استقامت و ایستادگی جامعه جهانی را به زانو در آوردند.
قانون برای بررسی و نقد حقوقی بیانیه لوزان پای صحبت‌های اساتید و حقوقدانان بین الملل نشست تا نظرات آنها را در رابطه با جایگاه حقوقی این بیانیه جویا شود. 
   بیانیه لوزان دارای آثار حقوقی است
دکتر یوسف مولایی، عضو هیات علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران در گفت و گو با «قانون» در نقد حقوقی بیانیه لوزان تصریح کرد: اقداماتی که مقامات مسئول و رسمی کشورها درسطح بین‌المللی انجام می‌دهند هم بار حقوقی دارد  و هم بار سیاسی. نکته مهم اینجاست که این توافقنامه چه‌مقدار طرفین را متعهد می‌کند؟ برای پاسخ باید به متن این بیانیه مراجعه شود که در متن چارچوب و سرفصل‌ها بیان شده است و به طور کامل به جزییات پرداخته نشده است. 
این حقوقدان بین‌الملل خاطر نشان کرد: مقامات سیاسی ۶ کشور همراه با ایران به مدت ۸ روز با هم بر سر یک متن مذاکره می‌کنند و اعلامیه یا موافقت‌نامه ژنو که ناظر بر طرح اقدام مشترک است باید در کنار هم دیده شود و باید گفت این توافق ادامه همان روندی است  که بحث حقوقی همراه با بار حقوقی مختص خود است تا طرفین را متعهد کند، ولی ضمانت اجرای حقوقی داخل این بیانیه است و تا زمانی که این متن نهایی نشود فعلا الزامی‌ایجاد نمی‌کند. درصورت نهایی شدن توافق، طرفین می‌توانند با اقدامات متقابل خود در مقابل نقض تعهدات طرف دیگربه عکس‌العمل‌های حقوقی مبادرت ورزند. به هرحال این موضوع بحث تفصیلی دارد. 
مولایی در ادامه افزود: این بیانیه فعلا الزام آور نیست تازمانی که نهایی شود، ولی آثار حقوقی در سطح بین‌المللی دارد  به این صورت که هریک از طرفین  در صورتی که بعد از مذاکرات به اصول این بیانیه پایبند نباشد اولین اثر آن این است که کشور نقض کننده در سطح جهانی قابل اعتماد نخواهد بود. بنابراین، این مسئله می‌تواند به اعتبار کشور لطمه وارد کند. 
نکته‌ای که اینجا مطرح است این است که هرکدام از این کشورها (ایران یا کشورهای ۱+۵) اگر نخواهند در مسیر حل و فصل مسالمت‌آمیزاختلافات حرکت کنند این بدان معناست که می‌خواهند از گزینه‌های غیر مسالمت‌آمیز بهره ببرند که در راستای همان بحث معروف گزینه‌های روی میز مطرح می‌شود. 
بنده با توجه به ظرفیت‌های حقوق بین‌الملل و ساختار جامعه بین‌الملل و فرآیند طی شده و گزینه‌هایی که در مقابل ایران وجود دارد  در مجموع معتقدم این بیانیه و پیرو آن توافق آتی به نفع کشور ایران و ملت خواهد بود، زیرا بخشی از دستاوردهای هسته‌ای ایران در مسیر فعالیت صلح آمیز حفظ شده است.
  وی در مورد  محدودیت‌هایی که به کشور ایران تحمیل می‌شود نیز توضیح داد: این محدودیت‌ها موقتی خواهد بود و در بازه زمانی بعد از راستی‌آزمایی محدودیت‌ها احتمالا برداشته خواهد شد به علاوه اینکه  به موازات این  راستی‌آزمایی تحریم‌ها نیز برداشته خواهد شد و ما به مسیر عادی مناسبات بین‌المللی باز خواهیم گشت.  این استاد دانشگاه در پایان عنوان کرد: بعد از توافقی که قرار است در تیرماه حاصل شود در صورت تخطی کشورها  باید گفت علاوه بر ضمانت‌های اجرایی که حقوق بین‌الملل  مطرح کرده و مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها و پرداخت خسارت و … ، اعتبار بین‌المللی کشورهای تخطی کننده نیز صدمه می‌بیند و کشور ناقض تعهدات، احترام و اعتبار بین‌المللی خود را از دست خواهد داد.
   بیانیه‌لوزان در قامت یک توافقنامه بین‌المللی 
حسین احمدی نیاز،دکترای حقوق بین‌الملل در نقد حقوقی بیانیه لوزان به «قانون» گفت: به‌زعم بسیاری از تحلیلگران بین‌المللی در ۵۰ سال اخیر، اولین بار بوده که این بیانیه و انتظار برای خواندن آن و توجه به مفاد آن، چنین مورد توجه جامعه جهانی بوده است.
اکنون این سوال مطرح می‌شود که این بیانیه چقدر دردنیای حقوق بین‌الملل بار حقوقی پیدا می‌کند.آیا یک سند حقوقی الزام آور است؟ یا یک توافق بین‌المللی در قالب موافقت‌نامه‌های نزاکتی؟  
وی ادامه داد: قبل ازهر چیز برای فهم بیشتر موضوع به سراغ عهدنامه وین در زمینه حقوق معاهدات ۱۹۶۹ می رویم.طبق این عهدنامه «معاهده به معنی توافق بین‌المللی است» که میان کشورها به صورت کتبی منعقد شده و مشمول حقوق بین‌الملل باشد، اعم از اینکه در سندی واحد یا در دو یا چند سند مرتبط به هم آمده باشد، قطع نظر از عنوان خاص آن. 
این کارشناس حقوق بین‌الملل تصریح کرد:از سوی دیگر با بررسی زمان و مشکلات نگارش و بیان توافق ملاحظه می‌شود که طرفین این توافق با هنر و ظرافت خاصی تمامی موارد اختلاف را تبیین کرده و تمامی اعضا بر سر مفاد کلی و جزییات آن به نتیجه واحد رسیدند.وزرای امور خارجه دولت‌های طرف این توافق با هماهنگی کامل با نهادهای داخلی خود و پس از فراز و نشیب‌های زیاد به متن نهایی رسیده و آن را بیان کردند.
احمدی نیازخاطر نشان کرد: با در نظر گرفتن متن این بیانیه ملاحظه می ‌شود که با وجود اینکه این توافق در قالب یک اعلامیه  قرائت شد، آثار آن بلافاصله در دنیای حقوق بین‌الملل تجلی پیدا می کند و برای طرفین لازم‌الاجرا می شود. بنابراین این بیانیه نمی‌تواند یک موافقت نامه سیاسی یا نزاکتی تلقی شود. وی افزود: چون وفق قواعد حقوق بین الملل و براساس نرم‌های آن تنظیم شده و فورا بار حقوقی و اجرایی پیدا می کند و تخلف از مفاد آن نیز برای هر یک از اعضا مسئولیت بین‌المللی به همراه خواهد داشت.لذا این بیانیه یک دکلریشن اعلامی ساده یا نزاکتی محسوب نمی‌شود. بلکه در شکل و قامت یک توافق بین‌المللی (آگرمان)  قرار می‌گیرد.از سوی دیگر تشریفات تنظیم و آثار حقوقی مترتب بر آن همگی حاکی از تحقق یک توافق بین‌المللی حقوقی و حتی در زمره معاهدات قانون‌ساز قرار می‌گیرد که برای نمونه می‌توان به لغو تمامی قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد در باب اعمال تحریم‌ها علیه ایران استناد کرد.چون چنین امری صرفا از یک سند حقوقی الزام آور قانون‌ساز بر می‌آید. از دیگر سو نام این توافق مهم نیست که بیانیه یا توافقنامه یا معاهده  و…باشد. زیرا کنوانسیون وین تصریحا این امر را بیان کرده وکارکرد و اثرگذاری آن را مد نظر قرار می‌دهد.لذا با توجه به آثار ناشی از این توافق بین‌المللی و اهمیت آن و تاثیرگذاری آن بر جامعه بین‌المللی و طرفین و پایبندی طرفین به رعایت مفاد آن نشان ازحقوقی بودن این توافق  خواهد بود.
این وکیل دادگستری توضیح داد: این توافقنامه برآیند نیل به نتیجه تمامی طرفین  یک موضوع پیچیده بین‌المللی است .این برآیند شکل و ساختار حقوقی داشته و بلافاصله رکن اجرایی پیدا می کند.لذا می‌توان آن را توافقنامه بین‌المللی یا همان آگرمان حقوقی تلقی کرد با  واجد آثار  حقوقی خاص خود. بر همین مبنا بوده است که تیم کارشناسی و حقوقی طرفین درگیر نام آن نبودند بلکه نگران مفاد آن بودند اما آنچه مهم است بار حقوقی آن و نتایج، تعهدات و پایبندی طرفین به مفاد آن خواهد بود اما مهم‌تر از همه آثار مثبت آن برای ایران و ایرانیان خواهد بود که یک دستاورد مهم بین‌المللی برای ایران تلقی می شود.
   خطوط قرمز شفا نیستند
نقوی حسینی، نماینده مجلس شورای اسلامی نیز در گفت وگو با «قانون» در نقد بیانیه لوزان تصریح کرد:آنچه در حال حاضر به عنوان بیانیه صادر شده چارچوب مفهومی برای تهیه و تدوین توافق است بدین معنا که این بیانیه توافق محسوب نمی‌شود اما از اظهارنظر اوباما و کاخ سفید  موگرینی و همچنین اگرها و مگرها در بیانیه آمده است نگرانی‌های زیادی را ایجاب می‌کند زیرا در این بیانیه برخی از خطوط قرمز کشورما شفاف نیست و باید منتظر بمانیم و بیشتر بررسی شود تا بتوان در مورد آن قضاوت کرد. 
 این نماینده مجلس افزود: بیانیه حق غنی‌سازی و انرژی هسته‌ای را به رسمیت شناخته است ولی حدود و ثغور و نحوه اجرای آن و لغو تحریم‌ها، نوع پژوهش و تحقیق ما و همچنین نوع نظارتی که مطرح شده است. مشخص نیست در بیانیه از نظام نوین بازرسی و نظارت یاد شده است و ما محتوای این نظارت بازرسی را نمی‌دانیم و این مسائل جای بحث و گفت‌وگو دارد.  وی در پایان تاکید کرد: ملاک عمل دوطرف توافقی است که مکتوب می‌شود و به امضا می‌رسد.  

کلید واژه ها : - - - - - - - - -
'